Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Urna

W cywilizacji greckiej lub rzymskiej, urna pełniła funkcję tożsamą z sarkofagiem: z jednej strony służyła do przechowywania prochów, a z drugiej nieraz stawała się autonomicznym pomnikiem nagrobnym. Zazwyczaj miała jednak formę głównie skrzyneczki (glinianej lub marmurowej), a nie naczynia przypominającego dzban, jak przyjęło się ją przedstawiać w sztuce nowożytnej.

Od XVI-XVII w. motyw ten coraz częściej pojawiał się na pomnikach nagrobnych, a szczególną popularność zyskał w XVIII w. i na początku XIX w. (neoklasycyzm). W owym też czasie wszedł do kanonu symboli nagrobnych, toteż w ciągu następnych stuleci artyści cmentarni chętnie się do niego odwoływali. I to niezależnie od tego, że w chrześcijańskiej Europie kremacja była zakazana. Urnę odczytywano bowiem po prostu jako symbol ludzkiej nicości i marności doczesnej powłoki człowieka, po której zostanie tylko proch.

Nie bez znaczenia była oczywiście kolejna fala zainteresowań klasyczną sztuką grecką. Zostawiła ona szczególnie trwały ślad na nekropoliach Europy Środkowo-Wschodniej (Niemcy, Polska), gdzie często można spotkać nagrobki w formie cokołu zwieńczonego urną (nieraz przykrytą kirem lub ozdobioną wieńcem) albo posągi zadumanych nad nią antycznych płaczek.

© Sowa
10.09.2012

Zobacz też: greckie naczynia rytualne

PRZYKŁADY


Do góry