Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Łopata

Ciekawy przykład profanum w sztuce sakralnej, występujący co najmniej od końca XVI w. do połowy XIX w. Wbrew pozorom jego obecność na pomnikach nagrobnych miała co najmniej dwa uzasadnienia.

W połączeniu z kosą lub motyką, łopata stanowiła emblemat chłopstwa, zestawiany czasami z atrybutami panujących (tj. miecz i berło) i wizerunkami szkieletów lub czaszek. Miało to wyrażać ideę śmierci równającej stany.

O wiele częściej łopata występowała jednak tylko w powiązaniu z symbolami śmierci, co pozwala się domyślać, że miała po prostu "przypominać" widzowi konkretną czynność tj. złożenie ciała do ziemi. Ziemi, gdzie zwłoki ulegają rozkładowi, zatem zginie najbardziej widoczny ślad ludzkiej egzystencji.

Motyw łopaty, z pozoru banalny, przywołuje więc symbolikę wanitatywną i to jej najbardziej pesymistyczny aspekt: nie daje bowiem żadnej nadziei na jakieś odrodzenie lub zbawienie, oznacza po prostu koniec, czekający na każdego bez względu na jego urodzenie.

© Sowa
10.09.2012

Zobacz też: kosa

PRZYKŁADY


Do góry