Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Koło (okrąg), kula

Wiele symboli występujących w sztuce sepulkralnej opiera się właśnie na kole i to jego znaczenie determinuje ich ostateczną wymowę.

Najczęściej okrąg i kula wyrażają doskonałość, gdyż każdy punkt tworzący koło jest tak samo oddalony od środka. Zarazem można w nich zamknąć ("wpisać") wszytkie inne figury lub je z nich otrzymać ("opisać"). Tak więc kula stała się symbolem świata zwierającego w sobie byty i rzeczy, a zarazem prajaja, z którego wszytko powstało. Stąd już krótka droga, aby kulę utożsamić z wszechobecnym Bogiem-Stwórcą.

Koło nie ma początku, ani końca, jest linią "wynikającą" i "powracającą" do samej siebie, przez co wyraża wieczność i nieskończoność, ilustrując zarazem najwyższe prawo przyrody tj. cykl następujących po sobie narodzin i śmierci. Z jednej strony jest to więc znak nadziei, ale też i przemijania.

W wielu kulturach koło symbolizowało słońce i bóstwa solarne, przejmując tym samym znaczenie światła [link].

Na europejskich pomnikach nagrobnych okrąg i kula występowały właściwie we wszytkich omówionych wyżej znaczeniach. Czasami stanowiły symbole "same w sobie", niekoniecznie związane z przemijaniem (np. glob ziemski w dłoniach Boga Ojca ukazywanego na epitafiach), a kiedy indziej "ukrywano" je w innych znakach (np. Uroboros (Ouroboros), wieniec).

© Sowa
10.09.2012

PRZYKŁADY


Do góry