Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Krzyż prawosławny

Jest to wariant krzyża łacińskiego uzupełniony u góry o krótszą belkę poprzeczną i u dołu - o ukośną. Różne są interpretacje tych dodatkowych elementów1.

Pierwsza belka miała być odpowiednikiem tzw. titulus, czyli napisu INRI (łac. Iesvs Nasarenvs rex Ivdaeorum, pol. Jezus z Nazaretu, król Żydów), umieszczonego przez żołnierzy rzymskich, aby ubliżyć Jezusowi.

Natomiast znaczenie drugiej belki bywa tłumaczone rozmaicie. Według jednej wersji symbolizuje ona los dwóch złodziei ukrzyżowanych z Chrystusem, z których jeden poszedł do Raju (wzniesione ramię belki), a drugi do Piekła (opuszczone). Według innej ukośna belka odwzorowuje podstawę dla nóg skazańca, jaką niekiedy dodawano do krzyży, z czego by wynikało, iż... nogi Jezusa były krzywe ;). W ludowych wierzeniach dolna część krzyża ma z kolei przypominać symbol św. Andrzeja (krzyż w formie "X"), uważanego za pierwszego apostoła chrześcijaństwa na Rusi.

Nie muszę chyba dodawać, iż krzyż ten jest obowiązkowym elementem nagrobków prawosławnych.

© Sowa
10.09.2012

Zobacz też: krzyż

Przypisy

  1. Oprac. na podst.: D. Knez, Od zore do mraka : križi iz zbirke Narodnega Muzeja Slovenije, Ljubljana 2010, s. 45.


Do góry