Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Gwiazda pięcioramienna (pentagram)

Pisać by o tym symbolu można wiele, bo też należy on do wyjątkowo pradawnych znaków magicznych. W sztuce nagrobnej pojawiał się jednak epizodycznie, toteż zainteresowanych tematem odsyłam do innych źródeł, a tu krótko wspomnimy tylko podstawowe znaczenia pentagramu.

Symbolika tej odmiany gwiazdy opiera się m.in. na magicznej liczbie pięć, kojarzonej zarówno z porządkiem kosmicznym (pięć Arystotelesowskich żywiołów tworzących wszechświat), człowiekiem (pięć zmysłów) czy nawet Chrystusem (pięć ran). W okultyzmie pentagram (zwłaszcza wpisany w koło) był symbolem ochronnym, "neutralizującym" złe moce. Przez pitagorejczyków uważana była z kolei za symbol zdrowia fizycznego i duchowego, toteż często nawiązywali do niej także masoni.

Największą "karierę" gwiazda pięcioramienna zrobiła za sprawą komunistów rosyjskich, którzy przyjęli ją jako jeden ze swoich emblematów oraz oficjalne godło Armii Czerwonej.

Na chrześcijańskich pomnikach cmentarnych XIX w. najczęściej przywoływano właśnie gwiazdy pięcioramienne, ale raczej jako ogólny znak nadziei niż symbol okultystyczny. Obowiązkowo zdobiły oczywiście nagrobki żołnierzy Armii Czerwonej oraz innych "sympatyków idei".

© Sowa
10.09.2012

PRZYKŁADY


Do góry