Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Fiołek, bratek (tj. fiołek trójbarwny)

Piękny i delikatny, zwiastujący wiosnę, ale i szybko więdnący, w tradycji starogreckiej fiołek poświęcony był m.in. Attisowi, ukochanemu bogini Kybele, a zarazem frygijskiemu bóstwu wegetacji i odradzającej się co wiosnę przyrody.

Dla chrześcijańskich teologów kruchość i delikatne piękno fiołków uczyniły z nich znak subtelnego uczucia, pokory i skromnej cnoty, a barwa przypominała o Męce Pańskiej.

Nieco inaczej postrzegano natomiast bratki. Otwarte ku niebu i promieniom słonecznym kwiaty te łączono przede wszytkim z dobroczynną mocą słońca. Ilość płatków, odpowiadająca pięciu zmysłom ludzkim, oraz wspomniana symbolika solarna sprawiły, że do bratków porównywano ludzi kierujących się do Boga (światła). Odmiany trzykolorowe uważano z kolei za znak Trójcy Św.

Na cmentarzach najwcześniej pojawiły się "właściwe" fiołki. Szczególnie ulubione przez Rzymian, raczej jako symbol wiosny i życia niż przemijania, były obok róż najpopularniejszym kwiatem, którym strojono groby, aczkolwiek rzadko w sposób "trwały" tj. jako wykuty w kamieniu ornament.

W następnych stuleciach i fiołki, i bratki w sztuce sepulkralnej występowały sporadycznie. Dopiero w XIX w., kiedy twórcy nagrobków z większym upodobaniem odtwarzali konkretne gatunki kwiatów, także fiołki i bratki zaczęły pojawiać się wśród nagrobnych girland, wieńców lub bukietów. Od tego też czasu chętnie też sadzono je na grobach.

© Sowa
10.09.2012


Do góry