Sztuka cmentarna


Leksykon symboli nagrobnych i cmentarnych

Cyprys

Podobnie dwuznaczną symbolikę jak cis, posiada kolejny, popularny element cmentarnej flory tj. cyprys.

Starożytni cenili go za twarde, niepsujące się drewno o pięknym zapachu, dzięki czemu znajdował on wszechstronne zastosowanie jako budulec lub materiał do wyrobu zbytkownych przedmiotów. W Biblii cyprys pojawia się jako oznaka bogactwa i zamożności, ale też metafora życiodajnej łaski Bożej (Oz 14,9).

Na terenie Mezopotamii, Grecji i Italii cyprys był jednak przede wszytkim popularnym atrybutem bóstw miłości i płodności (Isztar, Afrodyta, Demeter), prawdopodobnie dzięki skojarzeniu jego długowieczności, zawsze zielonych liści i licznonasiennych szyszek z potęgą życia triumfującego nad śmiercią.

Paradoksalnie, równie powszechnie kojarzono go właśnie ze światem umarłych, poświęcając bogom zaświatów (Hades, Dis) oraz przewodnikom dusz (Hermes).

Cyprysy od pradawnych czasów zdobiły więc śródziemnomorskie cmentarze, były wykorzystywane do budowy stosów pogrzebowych (m.in. ze względu na aromatyczny zapach tłumiący odór palonego ciała) czy jako znak żałoby stawiany przed domem, w którym opłakiwano zmarłego. Szczególną rolę, jako symbol niebezpieczeństwa całkowitej śmierci duszy, odgrywał też w mistyce orfickiej biały cyprys. Drzewo to nie pojawiało się jednak w sztuce sepulkralnej.

© Sowa
10.09.2012


Do góry