Na marginesie tematyki cmentarnej


Leopold Hibert, Pamiętniki historyczne

Przepis żałoby po śmierci Augusta III
(1763 r.)

Dla Ich Mciów Mężczyzn

Po ogłoszeniu śmierci królewskiej przez uniwersały1 JOIMCI książęcia prymasa i pierwszego książęcia Korony Polskiej i WKs. Lit., wszyscy ich Mści chcący świadczyć wdzięczność i pamięć ku Najjaśniejszemu Monarsze i panu swojemu raczą wziąć na siebie żałobę z ratyny2 lub bai3; lub kto by sobie kier4 obrał i akomodować raczą wszystek strój do grubej żałoby.

W szczególności IMcie francuski strój noszący, zażywać raczą rękawów u sukien płótnem obszywanych i przynajmniej do sześciu niedziel raczą nie nosić u koszul mankietów. Takowa gruba żałoba kontynuować się ma aż do zakończenia sejmu. A do obrania marszałka na sejmie elekcji wszyscy Ich Mci wziąć raczą cienką żałobę akomodując także cały strój do cienkiej żałoby.

Dla Ich Mciów wojskowych

Wszyscy Ich Mci polskiego autoramentu5 nosić raczą przy mundurze pasy i czapki czarne, także szable żelazne, szmelcowane lub żałobą pokryte, z paskami czarnymi, a IMci oficerowie porte-épée6 krepą pokryte. Chorągwie, kotły i bębny mają być żałobą pokryte.

IMci autoramentu cudzoziemskiego7 nosić raczą rękę krepą przywiązaną; halsztuki8 czarne, porte-épée i kokardy krepą pokryte i sprzączki czarne.

W szczególności zaś Ich Mci sztabs-oficerowie9 nosić mogą kamizelki czarne i inny strój spodni czarny, do grubej żałoby akomodowany10. Takowa żałoba ma trwać aż do zakończenia sejmu konwokacyjnego, a od zakończenia zaś sejmu tego Ich Mci sztabsoficerowie w zwyczajnym mundurze pozostaną, krepą tylko mając rękę związaną; tudzież halsztuków i kokardy zażywać będą czarnych, i porte-épée krepą pokrytych aż do obrania marszałka na sejmie elekcji.

Dla Jej Mciów Dam

Suknie i robony11 krepudajowe12, kornety13 i garnitury czarne tudzież języczki czarne na czole i flory14 do grubej żałoby należące, jako i wszystek strój do grubej żałoby akomodowany nosić Jej Mcie raczą aż do zakończenia sejmu konwokacji. Od zakończenia tego sejmu aż do obrania marszałka na sejmie elekcyjnym, wziąć Jej Mcie raczą cienką żałobę ze wszystkimi do tejże przyzwoitościami.

Po obraniu marszałka na sejmie elekcji żałoba się wszystkich zakończy.

Do góry

Przypisy:

  1. uniwersał - list królewski do narodu.
  2. ratyna - tkanina wełniana z włosem fryzowanym.
  3. baja - rodzaj sukna grubego, używanego na surduty.
  4. kier - kir, sukno czarne żałoba.
  5. autorament - urządzenie wojska według pewnego regulaminu.
  6. porte-épée - frędzla, chwast na taśmie przyczepionej do rękojeści broni białej.
  7. autorament cudzoziemski - oddziały wojska, organizowane na wzór cudzoziemski.
  8. halsztuk - rodzaj krawata w kształcie chustki.
  9. sztabs-oficer - oficer sztabu od majora do pułkownika.
  10. akomodować - stosować się do czego.
  11. robron - dawniej używana szeroka, sztywna, odstająca suknia kobieca.
  12. krepudajowe - wykonane z krepy(?), czyli rodzaju satyny (tkanina z jednej strony błyszcząca, z drugiej matowa).
  13. kornet - czepiec kobiecy.
  14. flora - materia żałobna z wierzchołka głowy i z tyłu aż do ziemi opuszczona, zawieszona na ręku.

Źródło

  • K. Hartleb, Kultura Polski od zarania dziejów po dni ostatnie, Hanower 1945, s. 44.


Do góry