Epitafia


Epitafia z nagrobków żydowskich

Wreszcie zebrałam się w sobie i wyszukałam dla Was "kilka" epitafii żydowskich. Sprawa jest o tyle interesująca, że znajomość języka hebrajskiego nie jest raczej powszechna, stąd wycieczki na kirkut ograniczają się zazwyczaj do podziwiania form architektonicznych. Tymczasem epitafia żydowskie (jak zresztą w ogóle inskrypcje nagrobne), wyliczając cnoty wszelakie zmarłej/go, przekazują potomności, jaki był ideał Żydówki bądź Żyda.

W ramach uzupełnienia tego, co naskrobałam przy ogólnym omówieniu cmentarzy żydowskich, dodałam artykuł pana Leszka Hońdo krótko charakteryzujący schemat żydowskich inskrypcji.

Zamieszczone dalej epitafia pochodzą głównie z dwóch cmentarzy i z dwóch okresów: część ze starego cmentarza żydowskiego w Krakowie (tzw. Remu), a pozostałe z nowego cmentarza w Olkuszu. Ten pierwszy został założony w 1551 r. i działał w zasadzie do połowy XIX w., chociaż teoretycznie zamknięto go pod koniec XVIII w. Drugi - funkcjonował na przełomie XIX i XX w., lecz przedstawione dalej inskrypcje dotyczą głównie osób zmarłych na pocz. XX w.

Teksty zaczerpnęłam z konkretnych pozycji o charakterze źródłowym tj. zawierających oryginalne teksty inskrypcji, opatrzone przypisami oraz fotografiami i opisami nagrobków. Wspaniałomyślnie postanowiłam nie zamęczać Was szczegółami w stylu np. odsyłaczy do Talmudu (tym bardziej, że jego polskojęzyczna edycja jest praktycznie nie do zdobycia) czy Starego Testamentu. Ze względów technicznych odpuściłam też sobie podawanie tekstu hebrajskiego. Gdyby ktoś poczuł chęć dokładnego przeanalizowania owych inskrypcji, to zawsze może namierzyć je dzięki bibliografii.

Gdzieniegdzie dodałam własne wyjaśnienia, dotyczące aspektów kultury żydowskiej, pominiętych przez edytorów. Oparłam je głównie na mojej "wszechstronnej" wiedzy judaistycznej :-P oraz www.jewish.org.pl.


Wprowadzenie

Leszek Hońdo,
Cmentarze żydowskie - charakterystyka inskrypcji [Plik .pdf (118KB)]

Spisane z nagrobków

Stary cmentarz żydowski w Krakowie

Nowy cmentarz żydowski w Olkuszu

Pojedyncze epitafia


Do góry