Cmentarze


Cmentarz przy kościele św. Stanisława na Skaryszewie (Cmentarz skaryszewski)

Lokalizacja: ul. S. Okrzei / J. Sierakowskiego / Wrzesińska, Stara Praga
Data założenia/likwidacji: po 1656 r. / 1806 r.
Obszar: bd.

Historia:

Kościół św. Stanisława na Skaryszewie początkowo był świątynią filialną parafii na Kamionku i zapewne nie grzebano wokół niego zmarłych, gdyż był to "przywilej" kościoła parafialnego, do którego zresztą nie było aż tak daleko (zob. Cmentarz na Kamionku).

Przełomowy okazał się dopiero rok 1656 r., kiedy to podczas oblężenia Warszawy spłonęły zabudowania parafii, a sam kościół na Kamionku został poważnie uszkodzony. Wówczas proboszcz zabrał święte figury oraz sprzęty kościelne i zainstalował się (jak to dawniej mawiano) na Skaryszewie.

W gruncie rzeczy o nekropolii skaryszewskiej niewiele wiadomo. Trudno orzec czy pochówki wokół kościółka św. Stanisława rozpoczęto równocześnie z przeprowadzką proboszcza, bowiem oficjalnie tytuł świątyni parafialnej przeniesiono dopiero w 1681 r. Można w ogóle wątpić, czy cmentarz był intensywnie używany, skoro formalnie nadal istniała nekropolia na wcale nieodległym Kamionku.

Zagłada cmentarza, jak zresztą także i samego kościoła św. Stanisława nastąpiła w początku XIX w. W 1806 r. świątynia oraz zabudowania plebani, szkoły i szpitala rozebrano pod budowę umocnień napoleońskich1. Place po kościele i cmentarzu zostały zniwelowane i ślad po nich zniknął z powierzchni ziemi.

Wbrew pozorom to nie koniec historii. Umocnienia z czasów Księstwa Warszawskiego splantowano po 1815 r., a w ich miejscu wytyczono nową sieć ulic, przeznaczając okolicę na targ rogacizną. Z biegiem lat na Pradze osiedlało się coraz więcej ludzi, a nowi mieszkańcy: "(...) przywłaszczali sobie place po kościele po kościele, wdzierając się nawet na tyły cmentarza grzebalnego, wykopując kości zmarłych pod budowę swych domów i zakładów fabrycznych." Finałem tych działań było posunięcie Magistratu, który resztę terytorium cmentarza przeznaczył na urządzenia do obsługi targu bydła, przeniesionego tu z ul. Wołowej.

© Sowa
14.04.2011

Przypisy:

  1. Nabożeństwa przeniesiono do opuszczonej przez bernardynów i mocno zdewastowanej kaplicy loretańskiej. Co ciekawe, podobno nigdy nie nastąpiło oficjalne "namaszczenie" tamtejszego kościoła na parafialny. - W. Trojanowski, Kamionek i Praga : z przeszłości historycznej prawego brzegu Wisły, Warszawa 1920, s. 23.

Źródła
  • M. Gajewski, Urządzenia komunalne Warszawy : zarys historyczny, (Biblioteka Syrenki), Warszawa 1979, s. 406.
  • W. Trojanowski, Kamionek i Praga : z przeszłości historycznej prawego brzegu Wisły, Warszawa 1920.


Do góry