Cmentarze


Cmentarz Ujazdowski
przy kościele św. Anny i św. Małgorzaty

Lokalizacja: ul. Belwederska, Ujazdów
Data założenia/likwidacji: 1593 r. / 22 luty 1818 r.
Obszar: bd.

Historia

Na początek muszę Was uraczyć małą dygresją "terminologiczną" ;). Otóż cmentarzem ujazdowskim określa się w zasadzie dwie nekropolie: rzeczony cmentarzyk przy św. Annie i Małgorzacie oraz (o wiele częściej) Nowy Cmentarz Ujazdowski (zwany również "na Koszykach"). O ile ten pierwszy rzeczywiście mieścił się na terenie Jazdowa, to drugi otrzymał nazwę ujazdowskiego, ponieważ służył tamtejszej parafii.

Cmentarz przy kościele św. Anny i Małgorzaty utworzono przy wystawionym w 1593 r. drewnianym kościele, który na prośbę Anny Jagiellonki został uznany za parafialny dla mieszkańców Solca1 i Jazdowa. W późniejszych latach na cmentarzyku parafialnym grzebano również włościan z tzw. Nowej Wsi2 oraz żołnierzy zmarłych w szpitalu ujazdowskim3.

Wedle późniejszych taryf ulic i domów zabudowania parafialne znajdowały się na posesji nr hip. 1719, czyli na północ od Belwederu (dziś teren Łazienek Królewskich)4. Według taryfy z 1784 r., na którą powołuje się Kazimierz W. Wojcicki, od dzisiejszej Aleji Ujazdowskich cmentarz miał wówczas długość 75,75 łok. (ok. 45 m).

Kościół wraz z cmentarzem zamknięto na mocy rozporządzenia Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych Królestwa Polskiego dnia 2 lutego 1818 r. Świątynia została rozebrana, a zwłoki z pobliskiej nekropolii przeniesiono na Cmentarz Świętokrzyski, natomiast co wybitniejszych osób do podziemi kościołów (np. Kazimierza Poniatowskiego - do kościoła św. Krzyża5, a Marcello Bacciarellego wraz z żoną - do katedry św. Jana.

© Sowa
11.09.2010

Przypisy:

  1. Miało to związek z przeniesieniem kościoła parafialnego z Solca do Jazdowa, bowiem świątynia solecka i otaczający ją cmentarz była często zalewana przez kapryśną Wisłę.
  2. Założona przez Stanisława Augusta Poniatowskiego w okolicach dzisiejszej ul. Nowowiejskiej stąd nazwa).
  3. Co ciekawe, spis żołnierzy pochowanych w 1817 r. (a więc na rok przed zamknięciem cmentarza) znalazł się w księgach parafii św. Krzyża. - Zob. Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej Św. Krzyża w Warszawie. Edycja elektroniczna (za informację dziękuję Włodkowi Sroczyńskemu :)
  4. Oprac. na podst.: Taryffa miasta Warszawy do składki na koszary na rat sześć cztero-miesięcznych w roku 1784 ułożona..., [Warszawa 1786]. Edycja elektroniczna; Taryffa domów miasta Warszawy i Pragi z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów, ułożona przez H. Świątkowskiego, Warszawa 1852. Edycja elektroniczna ; K.W. Wójcicki, Cmentarz Powązkowski pod Warszawą. T. 1, Warszawa 1855, s. 13, przyp. 1.
  5. Stanisław Szenic i Józef Chudek podają, iż zwłoki najstarszego brata króla Stanisława Augusta, pochowano w katakumbach na Cmentarzu Świętokrzyskim. - S. Szenic, J. Chudek, Najstarszy szlak Warszawy : Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Aleje Ujazdowskie, Warszawa 1955, s. 332.

Źródła

  • K.W. Wójcicki, Cmentarz Powązkowski pod Warszawą. T. 1, Warszawa 1855.


Do góry