Cmentarze


Obwieszczenie o grzebaniu ciał zmarłych w kościołach warszawskich,
ogłoszone 13 lutego 1795 r.

Magistrat miasta Warszawy.

Wszystkim, komu o tym wiedzieć należy, mianowicie zaś przełożonym i rządcom kościołów tak świeckich jako i zakonnych zgromadzeń i klasztorów oraz szpitalów, tudzież wszystkim mieszkańcom miasta tego do wiadomości podaje się, iż gdy pomimo dawniejszych urządzeń już to policyjnych, jako też od zwierzchności duchownej stanowiących po cmentarzach i grobach kościelnych w mieście i przedmieściach chowania ciał zmarłych zabraniających, przełożeni oraz rządcy kościołów i szpitalów chowanie ciał ludzi zmarłych w tych miejscach praktykować poważają się, przez co nie tylko winnemu zwierzchności posłuszeństwu, ale też i proweniencji, która rządcom głównych cmentarzy jako kosztem znacznym sporządzonych przynależy - ubliżają, a nadto mieszczenie ciał takowych pomiędzy tak znaczną ludnością w mieście szkodliwe zdrowiu ludzkiemu zrządzić może skutki. Mieszkańcy także niektórzy czyli to z powodu ubóstwa, czyli inną powodowani przyczyną ciała zmarłych pod mury kościołów składają, gdy przecież obwieszczeniem od policji pod dniem 21 III 1793 do wiadomości powszechnej podanym, iż zwierzchność duchowna ubogich ciała bez opłaty grzebać oświadczyła - zapewnieni zostali.

Przeto z wyraźnej woli i zalecenia JW. Büxhövdena gen. majora wojsk rosyjskich w m. Warszawie komenderującego, za poprzedzającym oraz porozumieniem z duchowną miejscową zwierzchnością, Magistrat przykazuje:

Aby odtąd przełożeni i rządcy kościołów parafialnych i zakonnych tudzież wszelkich szptalów żadnych ciał jakiegokolwiek stanu, dostojności i kondycji ludzi zmarłych, a nawet samychże osób duchownych świeckiego i zakonnego powołania chociażby za życia urzędem i dostojeństwem jakowym zaszczyconych w grobach kościelnych lub na cmentarzach przykościelnych w mieście - chować i grzebać, zaś mieszkańcy ciała zmarłych pod mury kościołów, klasztorów i cmentarzów podnosić lub podwozić pod karą w sądzie policyjnym miejscowym ukazać mianą - nie ważyli się, lecz raczej wszystkie ciała ludzi zmarłych na cmentarzach głównych, za miastem będących, grzebać, a nadto groby dotąd będące i trupami dawniej napełnione, zgniliznę zdrowiu ludzkiemu szkodliwą w murach swych utrzymujące, z tychże trupów jak najrychlej uprzątnąć, zaś mieszkańcy o ciałach ubogich, rządcom cmentarzy głównych donosić w celu pozyskania pogrzebu bez opłaty starali się - zaleca,

Które to ostrzeżenie, aby do powszechnej dojść mogło wiadomości - po kościołach parafialnych i klasztornych, na drzwiach kościelnych poprzylepiać - nakazuje.

Dan w Warszawie na sesji Magistratu 13 II 1795

Józef Łukaszewicz PMW
Andrzej Rafałowicz PMW.

Źródło:

  • "Gazeta Warszawska" 1795 r., nr 48. Podaję za: M. Gajewski, Urządzenia komunalne Warszawy : zarys historyczny, (Biblioteka Syrenki), Warszawa 1979,s. 382-383.
    Wprowadziłam podział na akapity, aby tekst był bardziej czytelny.


Do góry